Dünyanın Harikaları 3D küresinin yapılışı

Ilmari Heikkinen

Dünyanın Harikaları 3D yerküresine giriş

Kısa süre önce kullanıma sunulan Google Dünya Harikaları sitesini WebGL özellikli bir tarayıcıda görüntülediyseniz ekranın alt kısmında dönen şık bir dünya küresi görmüş olabilirsiniz. Bu makalede, kürenin işleyiş şekli ve küreyi oluşturmak için kullandığımız yöntemler açıklanmaktadır.

Kısaca özetlemek gerekirse, Dünya Harikaları küresi, Google Data Arts Ekibi tarafından geliştirilen WebGL Küresi'nin büyük ölçüde değiştirilmiş bir sürümüdür. Orijinal küreyi aldık, çubuk grafik parçalarını çıkardık, gölgelendiricileri değiştirdik, tıklanabilir şık HTML işaretçileri ve Mozilla'nın GlobeTweeter demosundan Natural Earth kıta geometrisini ekledik (Cedric Pinson'a çok teşekkürler!). Tüm bunlar, sitenin renk şemasına uyan ve siteye ekstra bir gelişmişlik katmanı ekleyen güzel bir animasyonlu dünya oluşturmak için yapılır.

Dünya haritası için tasarım özeti, Dünya Mirası Alanları'nın üzerine yerleştirilmiş tıklanabilir işaretçiler içeren, hoş görünümlü animasyonlu bir haritaydı. Bunu göz önünde bulundurarak uygun bir şey aramaya başladım. Aklıma ilk gelen, Google Data Arts Ekibi tarafından oluşturulan WebGL Globe oldu. Küre şeklinde ve havalı görünüyor. Başka neye ihtiyacınız var ki?

WebGL küresini ayarlama

Yerküre widget'ını oluşturmanın ilk adımı, WebGL Globe'u indirip çalıştırmaktı. WebGL Globe, Google Code'da online olarak kullanılabilir. İndirmesi ve çalıştırması kolaydır. ZIP dosyasını indirip ayıklayın, cd komutuyla dizine girin ve temel bir web sunucusu çalıştırın: python -m SimpleHTTPServer. (Bu yöntemde UTF-8 varsayılan olarak etkin değildir. Bu yöntemi kullanabilirsiniz.) http://localhost:8000/globe/globe.html adresine gittiğinizde WebGL Globe'u göreceksiniz.

WebGL Globe çalışmaya başladığında, gereksiz tüm parçaları kesmenin zamanı gelmişti. HTML'yi düzenleyerek kullanıcı arayüzü parçalarını çıkardım ve dünya başlatma işlevinden dünya çubuk grafik kurulumuyla ilgili öğeleri kaldırdım. Bu sürecin sonunda, ekranımda çok basit bir WebGL Globe vardı. Döndürebilirsiniz ve havalı görünür, ancak hepsi bu kadar.

Gereksiz kısımları kesmek için dünya küresinin index.html dosyasındaki tüm kullanıcı arayüzü öğelerini sildim ve başlatma komut dosyasını şu şekilde görünecek şekilde düzenledim:

if(!Detector.webgl){
  Detector.addGetWebGLMessage();
} else {
  var container = document.getElementById('container');
  var globe = new DAT.Globe(container);
  globe.animate();
}

Kıta geometrisini ekleme

Kamerayı dünya yüzeyine yakın tutmak istedik ancak dünyayı yakınlaştırarak test ettiğimizde doku çözünürlüğünün yetersiz olduğu ortaya çıktı. Yakınlaştırıldığında WebGL Globe'un dokusu bloklu ve bulanık hale gelir. Daha büyük bir resim kullanabilirdik ancak bu durumda kürenin indirilmesi ve çalıştırılması daha yavaş olurdu. Bu nedenle, kara kütlelerinin ve sınırların vektör gösterimini kullanmayı tercih ettik.

Kara kütlesi geometrisi için açık kaynaklı GlobeTweeter demosunu kullandım ve buradaki 3D modeli Three.js'ye yükledim. Model yüklenip oluşturulduktan sonra, dünya görünümünü iyileştirmeye başladık. İlk sorun, dünya kara kütlesi modelinin WebGL Globe ile aynı hizada olacak kadar küresel olmamasıydı. Bu nedenle, kara kütlesi modelini daha küresel hale getiren hızlı bir ağ bölme algoritması yazdım.

Küresel bir kara kütlesi modeliyle, bunu dünya yüzeyinden biraz uzağa yerleştirerek yüzen kıtalar oluşturabildim. Bu kıtaların altında, gölge benzeri bir etki yaratmak için siyah 2 piksellik bir çizgiyle sınırları belirlendi. Tron benzeri bir görünüm elde etmek için neon renkli ana hatlar da denedim.

Yerküre ve kara kütleleri oluşturulduktan sonra yerküre için farklı görünümler denemeye başladım. Sade ve tek renkli bir görünüm istediğimiz için gri tonlamalı bir dünya ve kara kütleleri kullandım. Yukarıda bahsedilen neon ana hatlara ek olarak, açık renkli bir arka plan üzerinde koyu renkli kara parçaları olan koyu renkli bir dünya denedim. Bu da oldukça hoş görünüyor. Ancak kontrastı çok düşük olduğu için kolayca okunamıyordu ve projenin havasına uymuyordu. Bu yüzden o fikirden vazgeçtim.

Küre görünümü için ilk başta düşündüğüm bir diğer fikir de sırlı porselen gibi görünmesini sağlamaktı. Porselen görünümü oluşturacak bir gölgelendirici yazamadığım için bunu deneyemedim (görsel materyal düzenleyici iyi olurdu). Denediğim en yakın şey, siyah kara kütleleri olan bu beyaz parlayan küreydi. Güzel ama kontrastı çok yüksek. Çok da güzel görünmüyor. Yani bir tane daha hurdaya çıktı.

Siyah beyaz kürelerdeki gölgelendiriciler, bir tür sahte dağınık arkadan aydınlatma kullanıyor. Kürenin parlaklığı, yüzey normalinin ekran düzlemine olan mesafesine bağlıdır. Bu nedenle, kürenin ortasında ekrana bakan pikseller koyu, kürenin kenarlarındaki pikseller ise açık renklidir. Açık renkli bir arka planla birleştirildiğinde, küre parlak arka planı yansıtarak şık bir showroom görünümü oluşturur. Siyah küre, WebGL Globe dokusunu parlaklık haritası olarak da kullanır. Böylece kıta sahanlıkları (sığ su alanları), kürenin diğer kısımlarına kıyasla parlak görünür.

Siyah küre için okyanus gölgelendiricisi bu şekilde görünür. Çok basit bir köşe gölgelendirici ve "fena görünmüyor biraz daha düzeltelim" dedirten bir parça gölgelendirici.

    'ocean' : {
      uniforms: {
        'texture': { type: 't', value: 0, texture: null }
      },
      vertexShader: [
        'varying vec3 vNormal;',
        'varying vec2 vUv;',
        'void main() {',
          'gl_Position = projectionMatrix * modelViewMatrix * vec4( position, 1.0 );',
          'vNormal = normalize( normalMatrix * normal );',
          'vUv = uv;',
        '}'
      ].join('\n'),
      fragmentShader: [
        'uniform sampler2D texture;',
        'varying vec3 vNormal;',
        'varying vec2 vUv;',
        'void main() {',
          'vec3 diffuse = texture2D( texture, vUv ).xyz;',
          'float intensity = pow(1.05 - dot( vNormal, vec3( 0.0, 0.0, 1.0 ) ), 4.0);',
          'float i = 0.8-pow(clamp(dot( vNormal, vec3( 0, 0, 1.0 )), 0.0, 1.0), 1.5);',
          'vec3 atmosphere = vec3( 1.0, 1.0, 1.0 ) * intensity;',
          'float d = clamp(pow(max(0.0,(diffuse.r-0.062)*10.0), 2.0)*5.0, 0.0, 1.0);',
          'gl_FragColor = vec4( (d*vec3(i)) + ((1.0-d)*diffuse) + atmosphere, 1.0 );',
        '}'
      ].join('\n')
    }

Sonuç olarak, yukarıdan aydınlatılan açık gri kara kütlelerine sahip koyu renkli bir dünya görseli seçtik. Tasarım özetine en yakın olan ve güzel, okunaklı görünen bir tasarımdı. Ayrıca, dünya haritasının kontrastının biraz düşük olması, işaretçilerin ve diğer içeriklerin daha belirgin olmasını sağlar. Aşağıdaki sürümde tamamen siyah okyanuslar kullanılırken üretim sürümünde koyu gri okyanuslar ve biraz farklı işaretçiler kullanılıyor.

CSS ile işaretçi oluşturma

İşaretçilerden bahsetmişken, yerküre ve kara kütleleri çalışır hale geldiğinde yer işaretçileri üzerinde çalışmaya başladım. İşaretçileri oluşturmayı ve stillendirmeyi kolaylaştırmak ve ekibin üzerinde çalıştığı 2D haritada işaretçileri yeniden kullanabilmek için işaretçilerde CSS stili HTML öğeleri kullanmaya karar verdim. Ayrıca o zamanlar WebGL işaretçilerini tıklanabilir hale getirmenin kolay bir yolunu bilmiyordum ve işaretçi modellerini yüklemek/oluşturmak için fazladan kod yazmak istemiyordum. Geriye dönüp baktığımızda, CSS işaretçilerinin iyi çalıştığını ancak tarayıcı birleştiricileri ve oluşturucuları değişkenlik gösterdiğinde zaman zaman performans sorunlarıyla karşılaşma eğiliminde olduğunu görüyoruz. Performans açısından bakıldığında, işaretçileri WebGL'de oluşturmak daha iyi bir seçenek olurdu. Öte yandan, CSS işaretçileri geliştirme süresinden önemli ölçüde tasarruf sağladı.

CSS işaretçileri, CSS transform özelliğiyle mutlak olarak konumlandırılmış birkaç div'den oluşur. İşaretçilerin arka planı bir CSS gradyanıdır ve işaretçinin üçgen kısmı döndürülmüş bir div'dir. İşaretçiler, arka plandan öne çıkmalarını sağlayan küçük bir alt gölgeye sahiptir. İşaretçilerle ilgili en büyük sorun, yeterince iyi performans göstermelerini sağlamaktı. Kulağa üzücü gelse de her karede hareket eden ve z-endeksini değiştiren birkaç düzine div çizmek, her türlü tarayıcı oluşturma sorununu tetiklemenin oldukça iyi bir yoludur.

İşaretçilerin 3D sahneyle senkronize edilme şekli çok karmaşık değildir. Her işaretçinin, Three.js sahnesinde işaretçileri izlemek için kullanılan karşılık gelen bir Object3D'si vardır. Ekran alanı koordinatlarını almak için dünya ve işaretçi için Three.js matrislerini alıp bunları sıfır vektörüyle çarpıyorum. Bu sayede işaretçinin sahnedeki konumunu elde ederim. İşaretçinin ekran konumunu almak için sahne konumunu kamera üzerinden yansıtırım. Elde edilen izdüşüm vektörü, işaretçinin ekran alanı koordinatlarına sahiptir ve CSS'de kullanılmaya hazırdır.

var mat = new THREE.Matrix4();
var v = new THREE.Vector3();

for (var i=0; i<locations.length; i++) {
  mat.copy(scene.matrix);
  mat.multiplySelf(locations[i].point.matrix);
  v.set(0,0,0);
  mat.multiplyVector3(v);
  projector.projectVector(v, camera);
  var x = w * (v.x + 1) / 2; // Screen coords are between -1 .. 1, so we transform them to pixels.
  var y = h - h * (v.y + 1) / 2; // The y coordinate is flipped in WebGL.
  var z = v.z;
}

Sonuç olarak, en hızlı yaklaşımın işaretçileri taşımak için CSS dönüşümlerini kullanmak, Firefox'ta yavaş bir yolu tetiklediği için opaklık azaltmayı kullanmamak ve tüm işaretçileri DOM'da tutmak, kürenin arkasına geçtiklerinde kaldırmamak olduğu görüldü. Z-endeksleri yerine 3D dönüşümleri kullanmayı da denedik ancak nedense uygulamada doğru şekilde çalışmadı (ancak daha küçük bir test senaryosunda çalıştı). Lansmana birkaç gün kaldığı için bu kısmı lansman sonrası bakıma bırakmak zorunda kaldık.

Bir işaretçiyi tıkladığınızda, tıklanabilir yer adlarının listesi açılır. Bunlar normal HTML DOM öğeleri olduğundan yazması çok kolay oldu. Tüm bağlantılar ve metin oluşturma işlemleri, bizim tarafımızda ek bir çalışma olmadan sorunsuz bir şekilde çalışıyor.

Dosya boyutunu küçültme

Demo çalışır durumda ve Dünya Harikaları sitesinin geri kalanına bağlı olsa da çözülmesi gereken büyük bir sorun daha vardı. Dünya kara kütleleri için JSON biçimindeki ağın boyutu yaklaşık 3 megabayttı. Bir vitrin sitesinin ön sayfası için uygun değil. İyi haber, mesh'i gzip ile sıkıştırdığımızda boyutunun 350 kB'ye düşmesiydi. Ancak 350 kB hâlâ biraz büyük. Birkaç e-posta sonra, devasa Google Body mesh'lerini sıkıştırma üzerinde çalışan Won Chun'u mesh'i sıkıştırmamıza yardım etmesi için ekibe dahil etmeyi başardık. JSON koordinatları olarak verilen büyük bir düz üçgen listesinden oluşan ağı, dizine eklenmiş üçgenlerle sıkıştırılmış 11 bitlik koordinatlara sıkıştırdı ve dosya boyutunu gzip ile sıkıştırılmış 95 kB'ye indirdi.

Sıkıştırılmış mesh'ler kullanmak yalnızca bant genişliğinden tasarruf sağlamakla kalmaz, aynı zamanda mesh'lerin daha hızlı ayrıştırılmasını da sağlar. 3 megabaytlık dizeye dönüştürülmüş sayıları yerel sayılara dönüştürmek, yüz kilobaytlık ikili verileri ayrıştırmaktan çok daha fazla çalışma gerektirir. Sayfa boyutunda elde edilen 250 kB'lık azalma da çok iyi bir sonuçtur ve 2 Mb/sn'lik bir bağlantıda ilk yükleme süresini bir saniyenin altına indirir. Daha hızlı ve daha küçük. Harika!

Aynı zamanda, GlobeTweeter ağının türetildiği orijinal Natural Earth Shapefile'larını yüklemeyle ilgili denemeler yapıyordum. Shapefile'ları yüklemeyi başardım ancak bunları düz kara kütleleri olarak oluşturmak için üçgenlere ayırmak gerekiyor (göller için delikler de dahil). THREE.js yardımcı programlarını kullanarak şekilleri üçgenleştirdim ancak delikleri üçgenleştiremedim. Elde edilen mesh'lerin kenarları çok uzundu. Bu nedenle mesh'i daha küçük üçgenlere bölmek gerekiyordu. Uzun lafın kısası, zamanında çalıştıramadım ama daha da sıkıştırılmış Shapefile formatı size 8 kB'lık bir kara kütlesi modeli sunacaktı. Belki bir dahaki sefere.

Gelecekte yapılacak çalışmalar

İşaretçi animasyonlarını daha iyi hale getirmek için biraz daha çalışmak gerekebilir. Şimdi ufuk çizgisinin üzerinden geçerken efekt biraz yapay görünüyor. Ayrıca, işaretçinin açılışı için havalı bir animasyon olması iyi olur.

Performans açısından eksik olan iki şey, ağ bölme algoritmasının optimize edilmesi ve işaretçilerin daha hızlı hale getirilmesidir. Bunun dışında her şey yolunda. Yaşasın!

Özet

Bu makalede, Google Dünya Harikaları projesi için 3D dünya modelini nasıl oluşturduğumuzu açıkladım. Örnekleri beğendiğinizi ve kendi özel küre widget'ınızı oluşturmayı deneyeceğinizi umuyoruz.

Referanslar